วีระยุทธร่วมเวทีถกปมกากขยะ-แม่น้ำพิษ เสนอปักธง “อาชญากรรมสิ่งแวดล้อม” ในรัฐธรรมนูญฉบับใหม่
วันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 วีระยุทธ กาญจน์ชูฉัตร รองหัวหน้าพรรคประชาชน ร่วมเวทีเสวนา "วิกฤติอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมในไทย: เศรษฐกิจสีเทา ความยุติธรรม และทางออกของสังคมไทย"
โดยมีผู้ร่วมเสวนาทั้งจากภาคสื่อมวลชน ประชาสังคม ผู้เชี่ยวชาญด้านอาชญวิทยา ได้แก่ ฐปณีย์ เอียดศรีไชย ผู้สื่อข่าวอาวุโสประจำรายการข่าว 3 มิติ และผู้ก่อตั้งสำนักข่าว The Reporters, เพ็ญโฉม แซ่ตั้ง ผู้อำนวยการมูลนิธิบูรณะนิเวศ, ดร.ปรเมศวร์ กุมารบุญ นักอาชญาวิทยาไซเบอร์ จัดโดยนิสิตปริญญาโท และปริญญาเอก สาขาวิชา อาชญาวิทยาและงานยุติธรรม คณะรัฐศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
เปิดเวทีแลกเปลี่ยนมุมมองต่อปัญหาอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมโดยเฉพาะการลักลอบนำเข้ากากขยะอันตรายในภาคตะวันออก และปัญหาแม่น้ำกก-รวก-สาย-สาละวิน โขงปนเปื้อนโลหะหนักจากการทำเหมืองแร่บริเวณชายแดนภาคเหนือ พร้อมเสนอผลักดันให้ บรรจุ ประเด็นอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมไทย บรรจุในร่างรัฐธรรมนูญใหม่
วีระยุทธ เริ่มต้นด้วยการเล่าประสบการณ์การลงพื้นที่บริเวณที่ อ.ศรีมหาโพธิ จ.ปราจีนบุรี เมื่อปลายเดือนกันยายน ซึ่งขณะนั้นตรวจพบคราบน้ำมันสีรุ้งปนเปื้อนน้ำท่วมในบริเวณใกล้โรงฝังกลบกากขยะอุตสาหกรรมที่ต่อมาได้รับการยืนยันว่ามีสาเหตุมาจากการรั่วไหลของสารเคมีในโรงฝังกลบขยะที่จัดการไม่ถูกต้อง วีระยุทธกล่าวต่อไปว่า คราบสีรุ้งที่ปราจีนบุรีเป็นภาพสะท้อนผลจากการละเลย ไม่จัดการการลักลอบนำเข้ากากขยะอันตรายจากต่างประเทศแล้วนำมาทิ้งดังที่ปรากฏกองขยะทั่วจังหวัดปราจีนบุรี ระยอง ชลบุรี และมีแนวโน้มจะรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ
รองหัวหน้าพรรคประชาชนชนเผยข้อมูลที่ กรมศุลกากร ชี้แจงต่อ กมธ.ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยพบว่า การลักลอบนำเข้าขยะส่วนใหญ่มีต้นทางมาจากประเทศร่ำรวยโดยเฉพาะสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร ออสเตรเลีย ที่มีการบังคับใช้กฎหมายเคร่งครัด มีต้นทุนการกำจัดสูง ตรงข้ามกับไทยที่มีช่องโหว่ทั้งด้านกฎหมายโดยเฉพาะนิยาม “เศษโลหะ (Mixed Metal)” ที่ยังไม่มีนิยามชัดเจน ไม่มีการกำหนดสัดส่วนการปะปนทำให้ผู้นำเข้าฉวยโอกาสสำแดงเท็จนำขยะอิเล็กทรอนิกส์ ขยะอันตรายผ่านช่องทางศุลกากรมาทางท่าเรือแหลมฉบัง ประกอบกับบทลงโทษสูงสุดตาม พ.ร.บ.โรงงาน และ พ.ร.บ. วัตถุอันตราย มีค่าปรับสูงสุดต่อฐานความผิดเพียง 200,000 บาท แม้ว่าผู้เราทำผิดจะทำผิดทั้งฐานเปิดโรงงานผิดกฎหมาย ลักลอบนำเข้าและขนขยะที่ต้องห้ามก็จะถูกโทษปรับสูงสุดเพียง 600,000 บาท ขณะที่หากนำเข้าอย่างถูกต้องจะต้องเสียค่าใช้จ่ายในการกำจัดตั้งแต่ 15 ถึง 30 ล้านบาท
เมื่อต้นทุนในการกระทำผิดต่างกับต้นทุนการจัดการอย่างถูกต้องถึง 50 เท่า ยิ่งทำให้อาชญากรรู้สึกว่าคุ้มค่าที่จะเสี่ยง นอกจากนี้ยังเปิดช่องให้เกิดการทุจริต เรียกรับสินบนของเจ้าหน้าที่รัฐยิ่งทำให้ประสิทธิภาพการบังคับใช้ด้อยประสิทธิภาพ
ทั้งนี้ การแก้ปัญหาปัญหากากขยะพิษและแม่น้ำพิษล้วนเกี่ยวข้องกับภูมิรัฐศาสตร์ วีรยุทธจึงชวนยกระดับการแก้ทั้งสองปัญหานี้ไปสู่วาระระดับภูมิภาค เพราะเรื่องนี้ต้องใช้ความร่วมมือระหว่างประเทศและไม่ควร ผลักภาระทางสิ่งแวดล้อมไปสู่ประเทศที่ยากจนหรือมีศักยภาพต่ำกว่า
[4 ข้อเสนอ แก้ใหญ่ มองให้ให้ไกลถึงเศรษฐกิจหมุนเวียน]
วีรยุทธเสนอให้มีการฟื้นฟูเยียวยาควบคู่ไปกับการจัดการระบบนิเวศทางเศรษฐกิจ การสร้างงานให้ท้องถิ่นเพื่อลดจูงใจในการต้องพึ่งพางานจากเศรษฐกิจสีเทาและอาชญากรรม ดังนี้
เร่งเยียวยาฟื้นฟูพื้นที่ที่ได้รับความเสียหาย - นอกจากการติดตามนำผู้กระทำผิดมาลงโทษแล้วตนเรียกร้องให้รัฐบาลเร่งจัดสรรงบประมาณให้กรมโรงงานอุตสาหกรรมที่มีประสบการณ์เก็บกู้ขยะปนเปื้อนสารเคมีที่โรงงานวินโพรเซสมาก่อนเข้ามาเก็บกู้ ฟื้นฟูความเสียหายจากสารเคมีที่แพร่กระจายใน จังหวัดปราจีนบุรี เนื่องจากกรมโรงงานฯ เคยให้ข้อมูลต่อ กมธ.อุตสาหกรรมว่า การฟื้นฟูต้องใช้งบประมาณหลักร้อยล้านบาท ซึ่งกรมฯ มีงบประมาณไม่เพียงพอหากได้รับการ จัดสรรก็สามารถดำเนินการได้ ผลักดันร่าง พ.ร.บ. PRTR และ พ.ร.บ. เศรษฐกิจหมุนเวียน - โดย พ.ร.บ. PRTR จะบังคับให้โรงงานต้องเปิดเผยข้อมูลการกักเก็บสารเคมี เพิ่มความโปร่งใสในการกำกับดูแลบริหารจัดการความเสี่ยง ซึ่งขณะนี้มีร่างกฎหมายจากทางภาคการเมืองภาคประชาชนก่อให้นายพิจารณารับรองเพื่อเข้าสู่สภา
ส่วนพ.ร.บ.เศรษฐกิจหมุนเวียน จะเข้ามาช่วยกำกับดูแลและส่งเสริมอุตสาหกรรมที่เกี่ยวกับการจัดการของเสีย การรีไซเคิลกลับมาใช้ใหม่ ซึ่งมีการควบคุมจัดการให้ได้มาตรฐานปลอดภัย จะกลายเป็นเศรษฐกิจใหม่ที่สามารถสร้างงานให้ท้องถิ่นได้ไม่ต้องหวนกลับไป เป็นส่วนหนึ่งของขบวนการอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมผู้กำหนดนโยบายเศรษฐกิจต้องเลิกกลัวตกขบวนทางเศรษฐกิจ จึงดึงเอาอุตสาหกรรมมากมายเข้ามา ใช้ทรัพยากรในประเทศ แต่ไม่ได้สร้างประโยชน์ให้ประชาชนในประเทศเท่าที่ควร
วีระยุทธเชื่อว่าจำเป็นที่ประเทศไทยต้องมีนโยบายสร้างงานใหม่ เศรษฐกิจใหม่ให้กับภาคท้องถิ่นที่กำลังประสบปัญหาขาดงานที่มีมีคุณค่า มีรายได้เพียงพอต่อการเลี้ยงชีพ เพื่อตัดวงจรการเข้าสู่อาชญากรรมหรือทุนสีเทาในระยะยาว
พร้อมกันนี้ รองหัวหน้าพรรคประชาชนเสนอว่า ภาคประชาชน สื่อมวลชนและทุกฝ่ายควรช่วยกันรณรงค์ ผลักดันให้ประเด็นอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมถูกบรรจุอยู่ในร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ด้วย เพราะรัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดที่ประกันสิทธิของประชาชนทางประเทศ หากมีประเด็นนี้กำหนดอย่างชัดเจนก็จะช่วยให้การแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมมีสถานะทางกฎหมายที่จับต้องได้มากขึ้น
#UDDnews #ยูดีดีนิวส์ #พรรคประชาชน #อาชญากรรมสิ่งแวดล้อม #กากขยะ #แม่น้ำพิษ
